أبو الحسن العامري
394
رسائل أبو الحسن العامري
اگر معنى سخن أو اين باشد كه مذهب أرسطو را در العناية والدراية مورد بحث قرار داده وطرق أرسطو را در توحيد ومعاد در آن بيان كرده است ، كتاب مستقلى به نام التوحيد والمعاد در كار نخواهد بود ، بلكه دو موضوع از مباحث وموضوعات همان كتاب بوده است . اما اگر چنين برداشت شود كه أو مذهب أرسطو را در العناية والدراية مورد بحث قرار داده است وايضاح مطلب وروشهاى مذهب أرسطو را در كتابي ديگر به نام التوحيد والمعاد پرداخته است ، بايد كتابي بدين نام را به فهرست كتابهاى عامري بيفزاييم ، كه موضوع آن شرح مذهب أرسطو در ما بعد الطبيعة بوده است . 3 . الفصول البرهانية في المباحث النفسانية . عامري دربارهء اين كتاب سخن گفته است . موضوع آن طبق نوشتهء خود أو ، فيضى است كه نيروى الهى را از عالم علوي به عالم سفلى فرو مىفرستد وچنين گويد : « نيروهاى سارى از أفلاك هفتگانه در عالم سفلى ، علت قريب اين گونه زوائد روحاني است ، جز اينكه اين نيروها به ذات خود فعليت ندارند ، بلكه به وساطت نيرويى كه از فلك مستقيم دريافت مىدارند تأثير مىگذارند وما در كتاب الفصول البرهانية في المباحث النفسانية ذكر كردهايم . » « 5 » در متن ديگرى عامري از معاني عقليى كه در عالم سفلى ظهور مىكنند سخن گفته است . از جمله گويد : « اين أمور اگر چه با نيروى فكرى به وقوع مىپيوندند ، تحت تقدير امكاني قرار دارند . نيروى فكرى ممكن است كه از فعل خاصّ خود باز بماند ، زيرا درگير اصلاح طبيعتي است كه بدان پيوستگى دارد . چنان كه ما آن را در كتاب خود موسوم به الفصول البرهانية في المباحث النفسانية آوردهايم . واين از نوع ممكن تقلبي است كه وجود ولا وجود بودن آن متساوي است . » « 6 » 4 . الارشاد لتصحيح الاعتقاد . إشارات متعدّد عامري به اين كتاب ، صورتي واضح از آن را در اختيار ما مىگذارد وموضوع وأبواب آن را مشخّص مىكند . يكى از أبواب كتاب « ذات الهى » است وصفات أو . عامري گويد : « . . . واجب الوجود بالذات . موجود حق است يعنى أحد ، فرد . پروردگار ما - جلّ جلاله - تقدير كنندهء همهء موجودات ديگر است وما دربارهء وجود ووحدانيت وصفات أو در تصنيف خود موسوم به الارشاد لتصحيح الاعتقاد « 7 » به تفصيل سخن گفتهايم .
--> ( 5 ) . همو ، التقرير لأوجه التقدير ، فروتر ، ص 274 . ( 6 ) . همان ، فروتر ، ص 264 . ( 7 ) . همان ، فروتر ، ص 257 .